Tỷ lệ bồi thường thấp, có nên duy trì bảo hiểm xe máy bắt buộc?

Tỷ lệ bồi thường chỉ khoảng 4% - Chính sách có thực sự hiệu quả?

Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự của xe mô tô, xe gắn máy và các loại xe cơ giới tương tự đang đối diện với nhiều tranh cãi về tính hiệu quả. Số liệu mới nhất từ Cục Quản lý, Giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) cho thấy, tỷ lệ bồi thường của loại bảo hiểm này chỉ đạt khoảng 4%, quá thấp so với các loại hình bảo hiểm khác (trung bình khoảng 70% tổng thu).

Cụ thể, trong 11 tháng năm 2024, tổng doanh thu từ bảo hiểm xe máy bắt buộc đạt 736,9 tỷ đồng, trong khi đó, tổng chi phí bồi thường chỉ là 28,5 tỷ đồng. Trước đó, trong 6 tháng đầu năm 2024, doanh thu đạt hơn 431,78 tỷ đồng, nhưng chi bồi thường chỉ ở mức 41,9 tỷ đồng, dự phòng bồi thường là 35,86 tỷ đồng. Điều này đặt ra nhiều câu hỏi về tính hiệu quả của chính sách này.

Bảo hiểm xe máy bắt buộc: Thu nhiều, chi ít

Mức phí bảo hiểm xe máy bắt buộc hiện nay dao động từ 55.000 - 60.000 đồng/năm. Khi xảy ra tai nạn, mức bồi thường tối đa được quy định là:

• 150 triệu đồng/người/vụ tai nạn đối với thương tật hoặc tử vong của bên thứ ba.

• 50 triệu đồng/vụ đối với thiệt hại tài sản.

Dù đã có những cải cách theo Nghị định số 67/2023/NĐ-CP, nhằm đơn giản hóa thủ tục bồi thường, thực tế cho thấy nhiều người dân vẫn không mặn mà với việc yêu cầu bảo hiểm chi trả. Nguyên nhân chủ yếu là quy trình bồi thường phức tạp, tốn thời gian, trong khi mức bồi thường thực tế có thể không đáng kể.

Chuyên gia nói gì?

Theo ông Nguyễn Ngọc Tú, chuyên gia tài chính, các loại hình bảo hiểm khác có tỷ lệ bồi thường khoảng 70% tổng thu, nhưng với bảo hiểm xe máy, con số này chỉ là 4%, cho thấy chính sách này chưa thực sự phát huy tác dụng.

"Người dân vẫn đóng bảo hiểm nhưng khi xảy ra va chạm, họ thường tự giải quyết với nhau vì thủ tục hưởng bảo hiểm phức tạp, tốn thời gian, trong khi số tiền bồi thường có thể chỉ vài trăm nghìn đồng. Vì vậy, nên cân nhắc bỏ bảo hiểm xe máy bắt buộc, ai thấy cần thiết thì mua", ông Tú đề xuất.

Nhiều cử tri tại các tỉnh như An Giang, Đồng Nai, TP.HCM cũng đã gửi kiến nghị lên Bộ Tài chính, đề xuất chuyển bảo hiểm xe máy từ bắt buộc sang tự nguyện, giúp người dân linh hoạt lựa chọn.

Có nên bỏ bảo hiểm xe máy bắt buộc?

Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI.

Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, cho rằng về lý thuyết, bảo hiểm xe máy bắt buộc có vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tài chính khi xảy ra tai nạn. Tuy nhiên, trên thực tế, người dân lại không tin tưởng vào chính sách này vì gặp nhiều khó khăn khi yêu cầu bồi thường.

Một số quy định hiện hành khiến người tham gia bảo hiểm dễ mất quyền lợi, như:

• Phải báo ngay cho doanh nghiệp bảo hiểm qua đường dây nóng.

• Không được di chuyển, sửa chữa phương tiện khi chưa có ý kiến của doanh nghiệp bảo hiểm.

• Phải có đủ giấy tờ chứng minh, biên bản xác nhận vụ tai nạn.

Nhiều trường hợp vì quá hoảng loạn sau tai nạn mà không thực hiện đúng thủ tục, dẫn đến không được bồi thường.

VCCI: Cần cân nhắc loại bỏ bảo hiểm xe máy bắt buộc

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cũng đề xuất loại bỏ bảo hiểm xe máy bắt buộc. Theo VCCI, bảo hiểm bắt buộc là sự can thiệp của Nhà nước vào quyền tự do thỏa thuận của cá nhân và doanh nghiệp. Hiến pháp và Bộ luật Dân sự quy định quyền này chỉ có thể bị hạn chế vì lý do quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội hoặc sức khỏe cộng đồng.

VCCI lập luận rằng:

• Chi phí xã hội từ bảo hiểm bắt buộc lớn hơn lợi ích mang lại.

• Các công ty bảo hiểm sẽ có động lực cung cấp sản phẩm chất lượng hơn nếu bảo hiểm xe máy được chuyển sang hình thức tự nguyện.

• Người dân sẽ được lựa chọn bảo hiểm phù hợp với nhu cầu, thay vì bị ép buộc mua một sản phẩm không mang lại nhiều lợi ích.

Bảo hiểm xe máy bắt buộc có còn cần thiết?

Bảo hiểm xe máy bắt buộc từng được kỳ vọng sẽ hỗ trợ tài chính cho các vụ tai nạn giao thông. Tuy nhiên, với tỷ lệ bồi thường chỉ 4%, chính sách này đang đối mặt với nhiều chỉ trích về tính hiệu quả. Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia và tổ chức đề xuất chuyển bảo hiểm xe máy từ hình thức bắt buộc sang tự nguyện, tạo điều kiện cho người dân chủ động lựa chọn sản phẩm phù hợp.

Việc có tiếp tục duy trì bảo hiểm xe máy bắt buộc hay không sẽ phụ thuộc vào những cải cách trong cơ chế bồi thường và cách thức triển khai của các cơ quan quản lý trong thời gian tới.