Con nổi nóng, bỏ học, đóng cửa phòng: Cha mẹ nên làm gì trước tiên?

Biết điều nên làm nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu

Phụ huynh ngày nay có thể dễ dàng tiếp cận nhiều kiến thức về “lắng nghe tích cực”, “kỷ luật không nước mắt”, “đồng hành cùng cảm xúc” hay giảm áp lực học tập. Nhưng khi con khóc lóc không chịu đi học, nằm ăn vạ giữa siêu thị, đóng sầm cửa phòng hay phản ứng dữ dội với chuyện làm bài về nhà, câu hỏi thực tế lại là: Nên nói gì trước tiên, tiếp tục hỏi hay cho con thời gian, và đâu là lúc cần tìm đến chuyên gia?

Chính khoảng cách giữa “biết điều nên làm” và “biết phải làm thế nào ngay lúc này” khiến nhiều phụ huynh lúng túng.

Trong khi đó, sức khỏe tinh thần của trẻ em và thanh thiếu niên ngày càng cần được quan tâm sớm. Theo số liệu được WHO dẫn lại, tỷ lệ mắc 10 rối loạn tâm thần phổ biến tại Việt Nam từng được ghi nhận ở mức 14,2%. Điều tra quốc gia về sức khỏe tâm thần vị thành niên cho thấy khoảng 1/5 trẻ vị thành niên gặp vấn đề về sức khỏe tâm thần, nhưng chỉ 8,4% tiếp cận được dịch vụ hỗ trợ hoặc tư vấn cần thiết.

Điều này không có nghĩa mọi cơn giận, sự im lặng hay một lần trẻ không chịu đi học đều là dấu hiệu bất thường. Điều quan trọng là cha mẹ có đủ hiểu biết để phân biệt đâu là phản ứng phù hợp với độ tuổi, đâu là thay đổi đáng chú ý và khi nào cần hỗ trợ chuyên môn.

Hiểu con hơn và ứng xử phù hợp hơn với IMHC+

Từ thực tế đó, Vinmec phát triển IMHC+ theo hướng không chỉ cung cấp kiến thức tâm lý, mà tập trung giúp phụ huynh trả lời câu hỏi: “Vậy bây giờ tôi nên làm gì?”.

IMHC+ mang tới các bài học có thời lượng khoảng 3-5 phút, xoay quanh những tình huống quen thuộc trong gia đình. Phụ huynh được hướng dẫn cách quan sát tín hiệu phía sau hành vi của trẻ, nhận biết trạng thái của chính mình trước khi phản ứng, lựa chọn cách giao tiếp phù hợp và xác định những dấu hiệu cần theo dõi thêm.

Giao diện bài học trực quan trên IMHC+ giúp phụ huynh dễ dàng theo dõi, nhận diện vấn đề và áp dụng ngay vào thực tế gia đình. (Ảnh: Vinmec)

Nội dung của IMHC+ được xây dựng theo hành trình Hiểu - Nhận diện - Thực hành - Đồng hành chuẩn y khoa. Hiểu để cha mẹ không vội gắn cho con những nhãn như “bướng”, “lười”, “khó bảo”, mà thử nhìn vào điều đang diễn ra phía sau hành vi.

Nhận diện để phân biệt phản ứng phù hợp với từng độ tuổi với những thay đổi đáng chú ý, đồng thời nhận biết khi chính cha mẹ đang quá mệt mỏi hoặc căng thẳng để xử lý tình huống.

Thực hành là những kịch bản giao tiếp, bài tập và checklist có thể sử dụng ngay, thay cho những lời khuyên chung chung.

Đồng hành chuẩn y khoa giúp cha mẹ hiểu giới hạn của việc tự hỗ trợ tại nhà và nhận ra thời điểm nên tìm kiếm sự hỗ trợ từ người có chuyên môn.

Các nội dung được xây dựng với sự tham gia của bác sĩ tâm thần, chuyên gia tâm lý tại Vinmec cùng các chuyên gia trong lĩnh vực can thiệp và phát triển trẻ.

Đội ngũ bác sĩ tâm thần và chuyên gia tâm lý của Trung tâm Sức khỏe Tinh thần tích hợp Vinmec trực tiếp tham gia xây dựng nội dung, đảm bảo tính chuẩn y khoa cho mọi kiến thức truyền tải. (Ảnh: Vinmec)

Ông Nguyễn Đức Nam - đại diện Trung tâm Sức khỏe Tinh thần tích hợp Vinmec - chia sẻ: “Giá trị của giáo dục sức khỏe tinh thần không chỉ nằm ở việc giúp mỗi người hiểu thêm một khái niệm, mà quan trọng hơn là biết mình có thể làm gì trong một tình huống cụ thể và nhận ra thời điểm cần tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn”.

Đồng hành cùng cha mẹ theo từng giai đoạn phát triển của con

Nhu cầu của gia đình thay đổi theo từng giai đoạn lớn lên của trẻ. Khi con còn nhỏ, cha mẹ thường quan tâm đến khả năng giao tiếp, ngôn ngữ, tương tác và những hành vi như ăn vạ. Khi con bước vào tuổi đi học, mối quan tâm chuyển sang khả năng tập trung, áp lực học tập, tính tự giác và kỷ luật. Đến tuổi vị thành niên, những vấn đề như mạng xã hội, bắt nạt học đường, biến động cảm xúc hay các mối quan hệ lại trở nên đáng lưu tâm.

Vì vậy, IMHC+ được phát triển theo từng giai đoạn. Ra mắt đầu tiên ngày 14/10/2026 là gói chuyên đề “Phát triển ngôn ngữ & giao tiếp tự nhiên cho trẻ dưới 6 tuổi” tập trung vào 3 nội dung: Xây dựng nền tảng giao tiếp, kích hoạt ngôn ngữ tự nhiên và giao tiếp tích cực nhằm hỗ trợ trẻ hợp tác, điều chỉnh hành vi.

Gói đào tạo đầu tiên trên nền tảng học trực tuyến IMHC+ dành riêng cho trẻ dưới 6 tuổi, với sự đồng hành từ chuyên gia từ Trung tâm Sức khỏe Tinh thần tích hợp Vinmec. (Ảnh: Vinmec)

Tiếp nối lộ trình, gói đào tạo dành cho phụ huynh có con từ 6-12 tuổi sẽ được triển khai với chủ đề “Hành trang vững vàng cùng con 6-12 tuổi”, xoay quanh áp lực học tập, kỹ năng học, sự kiên nhẫn và khả năng tự kỷ luật. Dự kiến tháng 11/2026, nền tảng tiếp tục mở rộng nội dung cho gia đình có con ở tuổi vị thành niên, sau đó phát triển nhóm nội dung dành cho người trưởng thành.

Mỗi gói gồm 3 khóa chuyên sâu với tổng cộng 30 video bài giảng, kết hợp các tình huống và bài thực hành. Phụ huynh có thể tìm đến từng nội dung khi gặp đúng vấn đề mình cần giải quyết, thay vì phải theo một chương trình dài.

IMHC+ không thay thế bác sĩ hay chuyên gia tâm lý. Nền tảng hướng tới việc giúp cha mẹ có thêm kiến thức và công cụ để bắt đầu sớm hơn: biết cách tiếp cận một cơn giận, một sự im lặng hay một biểu hiện của con khiến mình lo lắng, đồng thời nhận ra khi nào cần tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn.

Nuôi dạy con không có một đáp án đúng cho mọi tình huống. Nhưng khi có thêm công cụ để định hướng cách ứng xử, những tình huống tưởng như chỉ mang đến căng thẳng có thể trở thành cơ hội để cha mẹ và con hiểu nhau hơn.